|
vergi nedir? Vergi, kamu hizmetlerinin maliyetini karşılamak üzere,
ekonomik birimlerden siyasi cebir altında ve karşılıksız olarak devlete
kaynak aktarılmasıdır. Kamu hizmeti yapmak durumunda olan devlet, bunu
yaparken mal ve hizmet üretiminde bulunur. Gerekli üretim faktörlerini
sağlarken kamu fonlarını kullanır. Bu fonlar içerisinde vergi gelirlerinin
oranı yüksektir. Sanayileşmiş toplumlarda %100'e ulaşmaktadır. Devlet,
belirtilen temel amaç dışında kamu faaliyetlerine paralel diğer bazı
fonksiyonları da vergilere yükleyebilir. Bu arada gelir dağılımının
kontrolü, piyasada fiyat istikrarının sağlanması gibi fonksiyonlar da kısmen
vergiye yüklenebilir.
Zorunlu ve karşılıksız
Tanımdan da anlaşılacağı üzere, verginin niteliğinden ayrılamayan aynı
zamanda, onu devletin diğer gelir türlerinden ayıran iki unsur vardır.
Bunlardan birincisi verginin cebri (zorunlu) bir ödeme olması, diğeri
karşılıksız bulunmasıdır.
Vergi siyasi cebir altında tahsil edilmekte, yani kanunla konulmakta ve
kanuna uyulması müeyyidelere (yaptırımlara) bağlanmış bulunmaktadır.
Gerçekten devlet, bu kanunlara dayanarak vergi yükümlülüğünü tek taraflı
olarak koymaktadır. Ekonomik birimin mükellef olarak vergileme faaliyetine
katılması, devlete yardım, devletin işini kolaylaştırma anlamındadır; yoksa
vergileme faaliyetinde "yetki paylaşma" anlamında değildir. Zaten bu
faaliyete katılmanın şeklini de maliyetini de kanun düzenlemiş ve onu
mükellef için yapılması zorunlu bir görev şekline sokmuştur. Verginin siyasi
cebir altında alınması, mükellef bakımından ödenmesinin hukuken zorunlu
olması nedeniyle, ödenmemesi halinde devlet zorla tahsil ya da cezalandırma
yoluna gidebilir. Bu yüzden mükellefler vergiyi kendiliklerinden ödemekle
zor yoluyla tahsilden ve ceza kovuşturmasından kendilerini korumuş olurlar.
Vergi araçları
Devlet, vergi adı altında çok çeşitli araçlar kullanmakta, daha doğrusu
bireylerin ödeme gücünden, türlü firsatlardan yararlanarak pay almaktadır.
Bireylerin gelir elde etmesi, kurumların kazanç sağlanması, gelirlerin
harcanması, istihsal ve satış nedenleriyle ya da miras ve hibe yoluyla
malların el değiştirmesi, bir servete sahip olma, sahip olunan servetin
değerinde artış görülmesi vb. olaylar, devletin vergi koymasının belli başlı
firsat ve nedenlerini oluşturmaktadır.
Vergi grupları
Çağımızda uygulanan vergileri, bunların konulmasına neden olan olayın
niteliğine göre üç büyük grupta toplayabiliriz :
- 1- Gelirle ilgili vergiler
- 2- İstihlak harcamalarıyla ilgili vergiler
- a) Harcamalara dayalı gelir vergisi
- b) Muamele ve satış vergileri
- c) Kısmi istihlak vergileri
- d) Gümrük
Vergileri.
- 3- Servetle ya da servet transferiyle ilgili vergiler
- a) Genel servet vergisi
- b) Emlak ve kısmi servet vergileri
- c) Sermaye vergisi
- d) Veraset ve diğer şekillerdeki servet transferi vergileri.
Dolaylı ve dolaysız vergiler
Vergileri, değişik amaçlarla başka türlü gruplandırmak da mümkündür.
Bunlar arasında özellikle verginin "dolaysız" ve "dolaylı" olarak iki büyük
sınıfa ayrılması yaygındır. Bu ayırım iktisadi gücü temsil eden gelir ve
serveti yakalamada "mutavassıt" bir olaya dayanılıp dayanılmamasına göre
yapılmaktadır. Gelir ve/veya servetin doğrudan doğruya vergilendirilmesinde
dolaysız, bir olayın (örneğin harcamanın) bu gücün belirtisi sayarak
vergilendirilmesi dolaylı sayılmaktadır.
Objektif vergiler-sübjektif vergiler
Diğer bir gruplandırma, objektif vergiler-subjektif vergiler şeklindedir.
Objektif vergiler, vergi konusunu ait olduğu mükelleften bağımsız olarak
kavrayan vergilerdir. İstihlak vergileri, kurumlar vergisi, kısmi servet
vergileri, objektif vergilerdir. Subjektif vergiler ise, vergi konusunu ait
olduğu kişilerle bir arada ve kişinin gerçek ekonomik gücünü tespit edecek
biçimde ele alan vergilerdir. Gelir vergisi, genel servet vergisi, veraset
vergisi, subjektif vergilerdir.
|
|
Keyword. VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI VERGİ DAİRELERİ İŞLEMLERİ , online vergi
dairesi, internet vergi dairesi, internetten e-bayanname gönderme internet
ebayanda bulunmak internet vergi sistemi vergi dairesi internet vergi kimlik
numarası, vergi numarasi, vergi, vergi kimlik numarasi, vergi kimlik
sorgulama, vergi nosu, vergi sorgulama, vergi numaram, vergi numarası
öğrenme, vergi numarası alma |
